Algemene informatie over GPS

We hebben allemaal wel eens de GPS-functie op onze telefoon gebruikt, wanneer we bijvoorbeeld even snel de weg willen vinden naar een bepaald adres. GPS staat voor Global Positioning System. Letterlijk betekent dit dus dat het een systeem is wat jouw positie overal ter wereld kan bepalen. Niet alleen handig wanneer je bijvoorbeeld bij de juiste vakantiestemming aan wilt komen, maar ook wanneer je gaat wandelen in de natuur. In dit artikel lees je alles over hoe de GPS precies werkt en welke types er bestaan. Ook krijg je een uitleg over coördinaten en kom je alles te weten over het gebruikt van een GPS-systeem tijdens een wandel- of fietstocht.

Werking van de gps

Oorspronkelijk werd het GPS-systeem ontwikkeld door het Amerikaanse leger. Het bepalen van een locatie wordt mogelijk gemaakt door 31 satellieten die zich op 20200 kilometer van de aarde bevinden. De satellieten draaien in een vaste baan om de aarde en dragen een atoomklok bij zich, waardoor de tijd zeer nauwkeurig wordt aangegeven. Constant wordt het nummer van de satelliet, de locatie en de tijd van verzonden signalen geregistreerd en uitgezonden door middel van radiosignalen. Een gps-ontvanger pikt de signalen op. Om jouw locatie vast te stellen is het signaal van 4 satellieten nodig. De software in je GPS combineert de gegevens van de vier satellieten en bepaald aan de hand van een wiskundig model je locatie. De combinatie van de vier satellieten is dus waar het om draait. Zie het zo: wanneer satelliet 1 uitzendt dat jouw GPS-ontvanger zich op 21000 kilometer afstand bevindt, dan is er nog geen specifieke locatie. De ontvanger kan overal op de aarde zijn op 21000 kilometer afstand. Wanneer satelliet 2 aangeeft dat zijn afstand naar de ontvanger 220000 is, dan moet de ontvanger zich op een punt tussen de overlapping van 1 en 2 zitten. Ook satelliet 3 geeft zijn afstand door, wat de mogelijke locatie van de ontvanger nog verder beperkt. De afstand tot de vierde satelliet bepaald uiteindelijk de exacte locatie.

GPS is het Amerikaanse Satellietsysteem
Glonass is het Russische Satellietsysteem
Galileo is het Europese Satellietsysteem

De combinatie GPS+Glonass geeft met name een betere locatiebepaling in moeilijke omgevingscondities en zorgt voor een snellere positiebepaling. Voor normale navigatie voor bijvoorbeeld op de fiets of wandelend heeft deze combinatie niet echt een meerwaarde, maar verbruikt wel meer stroom.

Welke types GPS zijn er

Er bestaan veel verschillende soorten GPS-systemen, zowel voor outdoor gebruik als voor in de auto of om bijvoorbeeld mobiele telefoons terug te vinden wanneer deze gestolen zijn. Op dit moment ligt de focus op de verschillende outdoor apparaten die er zijn. Dan is er eigenlijk maar één leverancier van dit soort producten en dat is Garmin. Garmin levert een groot aantal verschillende typen GPS-en die vervolgens weer ingedeeld zijn in een verschillende series: eTrex, GPSMAP, Dakota, eTrex Touch, Oregon en Montana. De meeste van deze GPS’en hebben tegenwoordig een kleurenscherm. 

  • Outdoor GPS met klein scherm

 Deze apparaten zijn erg compact robuust en waterdicht. De accu is van lange duur. Op het kleine scherm is het mogelijk kaarten te laden, zodat je live kan zien waar je je precies bevindt. Met dit soort GPS-systemen is het ook mogelijk zonder route te lopen. Het apparaat volgt je, waardoor je op een topografische kaart precies kunt zien waar je bent. Naast dit alles zit er ook een kompasfunctie op. Dit soort apparaten zijn vooral handig wanneer je gaat wandelen. Ze zijn makkelijk hanteerbaar en tegenwoordig zijn er ook modellen met een touchscreen.

  • Outdoor GPS met een groot scherm

Een GPS-apparaat met een groot scherm heeft naast dezelfde kenmerken van een apparaat met klein scherm, een aantal extra mogelijkheden. Zo is deze variant makkelijker in de omgang wanneer je gaat fietsen of mountainbiken. Het uitbreidbaar geheugen maakt het mogelijk meerdere kaarten zonder problemen te laden. Er zijn ook modellen die een gesproken navigatie ondersteunen. Zo kun je op de fiets met een oortje in luisteren naar de aanwijzingen van de GPS.

  • Outdoor GPS zonder kaart

Dit soort GPS-apparaten hebben het voordeel dat ze minder duur zijn dan de bovengenoemde systemen. Dat komt vooral omdat het niet mogelijk is een realtime kaart te gebruiken. Met deze variant is het mogelijk routes op te nemen en later op de computer te bekijken. Het nadeel is dat je niet gemakkelijk van de route kan afdwalen, omdat je niet zult zien waar je je precies bevindt.

  • GPS-app voor op je telefoon

 Tegenwoordig kun je in principe gemakkelijk een tocht maken aan de hand van GPS op je mobiele telefoon. Zorg wel voor een powerbank voor het geval je telefoon snel leeg raakt. In de App Store is er veel keuze aan verschillende GPS-apps. Let er wel op dat je er één kiest die niet alleen maar over autowegen gaat. Een goede optie is TopoGPS.

Coördinaten en verschillende varianten

GPS-systemen werken aan de hand van coördinaten. Deze worden bepaald aan de hand van een raster met een X- en een Y-as. Het raster wordt een coördinatenstelsel genoemd. Een coördinaat geeft de afstand aan tot de as van X en Y. Er bestaan twee soorten coördinatenstelsels. De één is het geografische stelsel. Deze omspant de hele aarde. Het raster bestaat uit lijnen die parallel lopen met de evenaar en lijnen die van de Noord- naar de Zuidpool lopen. Met de breedtegraad wordt de Noord-Zuid-positie aangegeven vergeleken met de evenaar. De lengtegraad bepaalt de Oost-West-positie. De tweede soort coördinatenstelsel is het rechthoekige stelsel. Dit stelsel van rechthoekige blokken wordt vooral gebruikt bij een kleiner gedeelte van de aarde. Hiermee is het makkelijker een afstand te meten.

Posities, geografische coördinaten, worden over het algemeen uitgedrukt in graden en minuten, met drie decimalen achter de komma. Aan het begin van een coördinaat staat een N of een E, wat aangeeft of het gaat om een locatie ten noorden van de evenaar of ten oosten van de nullijn. Deze coördinaten worden meestal uitgedrukt in een breedte- en lengtegraad met datum WGS84. Maar er zijn ook RD coördinaten (Rijksdriehoekscoördinaten) of UTM coördinaten (Universele transversale mercatorprojectie).

De verschillende notaties (‘positieformaten’) waarin de GPS-coördinaten kunnen worden uitgedrukt zijn:

  • Decimale graden: DD.dddddd°
  • Graden – minuten – decimale minuten: DD°MM.mmm’
  • Graden – minuten – seconden – tienden van seconden: DD°MM’SS.s”

Daarbij geldt:

  • 1 minuut (1′) = 60 seconden (60″)
  • 1 graad (1°) = 60 minuten (60′) = 3600 seconden (3600″).

Als een opgegeven coördinaat niet 1-op-1 is in te voeren in de GPS dan zal je dit moeten omrekenen. Er zijn verschillende tools (online) te vinden waarbij je deze coordinaten weer kunt converteren naar de door jouw gewenste coördinaten. Er zijn zelfs apps voor op je telefoon die dit voor je doen. Dit wordt vooral bij Geocaching gebruikt. Het is ook mogelijk om dit handmatig te doen. 

Neem ik als voorbeeld (51.11163, 5.34567) dan vermenigvuldig je het decimaal na de punt met 60, om van de graden minuten te maken. Daarna vermenigvuldig je het decimaal minuten naar seconden, wederom door het decimaal met 60 te vermenigvuldigen.

Breedtegraad 51.10163 wordt dan 51 graden plus (0.11163 x 60) = 6.6978 minuten. 6.6978 minuten is 6 minuten en (0.66978 x 60) = 40,1 seconden.
Breedtegraad 51.10163 in decimalen wordt dan N 51° 6′ 40.1″ in graden, minuten, seconden.
Lengtegraad 5.34567 reken we op dezelfde manier om. Dat is vier graden en (0.34567 X 60) = 20.7402 minuten en (0.7402 X 60) = 44,4 seconden.
Lengtegraad 5.34567 in decimalen wordt dan E 5° 20′ 44.4″ in graden, minuten, seconden.

Navigeren met gps, wandelen of fietsen

Wanneer je gaat wandelen of fietsen met behulp van een GPS, zorg dan dat je altijd een back-up bij je hebt. Dit kan een kaart zijn voor het geval er iets met het apparaat gebeurt of de batterij leeg raakt. Extra batterijen, een powerbank of telefoon hoort natuurlijk ook tot de mogelijkheden. Het leuke van een wandel GPS is dat je de routes die je aflegt, kunt opslaan en later op de computer kunt bekijken. De meeste GPS’en houden het tegenwoordig wel een dag uit en hierdoor kun je deze dan ook gemakkelijk je route laten vastleggen. Let wel op dat als je veel loopt je af en toe je routes controleert en eventueel verwijderd van de GPS. 

De meeste routes en tracks worden opgeslagen als een GPX-bestand op je GPS. Met behulp van een gratis programma als BaseCamp kun je deze zowel uploaden naar je GPS als downloaden om bijvoorbeeld in Google Maps te bekijken.

BaseCamp is een gratis computerprogramma waarmee je op de PC wandelingen of bijvoorbeeld fietstochten kunt voorbereiden. Op de kaart in Basecamp kun je waypoints markeren of bijvoorbeeld routes uitstippelen. Deze kun je vervolgens weer in je GPS zetten. Andersom kan natuurlijk ook.

Hieronder zie je een route die wij gelopen hebben (De parels in huis ter heide) en daarna geïmporteerd in Google Maps. 

De meeste GPS apparaten zijn compact en handzaam waardoor ze makkelijk in gebruik zijn. Bij het kiezen van een juiste GPS dien je er rekening mee te houden waar je deze voor gaat gebruiken. Wanneer je wilt gaan fietsen met een GPS, zorg dan voor een apparaat met een groot scherm, waardoor je gemakkelijk ziet welke kant je op moet. Wil je gaan wandelen dan is een handzame GPS met een goed leesbaar scherm een goede optie. 

Laten we eens gaan kijken waar je vooral op moet letten bij het aanschaffen van een GPS.

  • Bediening: De bediening van een GPS kan op verschillende manieren. Bij de meeste doe je dit door middel van een touch-screen. Een aantal heeft nog fysieke knoppen.
  • Scherm: De meest Garmin GPS’en hebben tegenwoordig een kleurenscherm. Alleen de eTrex 10 heeft nog een monochroom scherm.
  • Kaart: In de meeste GPS’en is het mogelijk om op een kaart te navigeren. Je zal begrijpen dat het makkelijker te zien is waar je bent en waar je naartoe moet. Bij verschillende GPS’en worden standaard een kaart geleverd. Helaas zijn deze niet allemaal even nauwkeurige en is het beter om zelf een kaart toe te voegen. Denk hierbij aan openstreetmaps.
  • Aantal routes: Bij alle GPS’en kun je waypoints, routes, tracks en dergelijke worden opgeslagen. Echter het aantal verschilt per GPS. Kijk dus goed welke mogelijkheden de GPS heeft bij het opslaan van deze routes. Sommige hebben zelfs de mogelijkheid tot het toevoegen van een extra SD-kaartje. Dit kan handig zijn als je bijvoorbeelds op vakantie gaat en alvast de routes in de GPS wil laden.
  • Kompas / hoogtemeter / barometer: Verschillende GPS-en hebben een kompas met 3 assen, om nauwkeurig te kunnen navigeren. Een hoogtemeter om stijging en daling te meten en een barometer die de  weersveranderingen kan voorspellen op basis van luchtdruktrends.
  • Routeberekening: Ook wandel GPS-en kun je een route laten berekenen als je een eindpunt ingeeft, net zoals een navigatiesysteem in de auto dat doet. Of dit heel veel meerwaarde heeft weet ik niet. (ik gebruik het zelf nooit)
  • Geheugen: Bij verschillende GPS ontvangers kun je het geheugen uitbreiden met verwisselbare geheugenkaartjes. Dit wordt vooral gebruik om (extra) kaarten op op te slaan.
  • Batterijen: In de meeste GPS-en gaan 2 AA penlite batterijen. De levensduur hiervan verschilt per gps en batterij. Kies dus zeker ook goede (oplaadbare) batterijen uit. Het is ook mogelijk om bij de USB poort een powerbank aan te sluiten.
  • PC-aansluiting: Tegenwoordig hebben de meeste GPS’en hebben een USB aansluiting. Bij de nieuwere modellen is het ook mogelijk om draadloos met een PC of telefoon te communiceren.
  • Camera: Bij de nieuwere GPS toestellen zit tegenwoordig ook een digitale camera. Elke foto wordt automatisch voorzien van een geotag, zodat je later gemakkelijk de weg terug kunt vinden naar die locatie.
  • Geocaching: Upload GPX-bestanden rechtstreeks naar je GPS toestel en bekijk belangrijke informatie zoals locatie, terrein en hints van Geocaching.com.
  • Prijs: Niet onbelangrijk natuurlijk. Maar er zijn GPS’en in allerlei prijsklassen. Vanzelfsprekend hebben de goedkopere GPS-en (ongeveer 100 euro) minder functionaliteiten als de duurdere versies.

TIP: Bekijk ook onze review van de beste GSP’en van 2019

Software update GPS

De meeste garmin GPS-en gebruiken bijna allemaal dezelfde software. Hiervoor dien je Garmin Express op je PC te installeren.  Elke keer als je het programma start of je GPS met de PC verbind wordt er gekeken of er een udpate beschikbaar is. Hieronder de laatste versies van de bekendste Garmin GPS’en.

De laatste versie voor de Oregon 6×0 is 5.50 en dateert van 18 Januari 2019
De laatste versie voor de Oregon 7xx is 4.70 en dateert van 18 Januari 2019
De laatste versie voor de Montana is 7.60 en dateert van 11 februari 2019
De laatste versie voor de Garmin GPSMap64 is 5.50 en dateert van 30 juli 2019
De laatste versie voor de eTrex 20/30 is 4.90 en dateert van 19 februari 2019
De laatste versie voor de eTrex Touch 25/35 is 3.80 en dateert van 23 oktober 2018

Heb jij nog een goede GPS tip?

Wij schrijven regelmatig adviezen of inspiratiepagina’s. Heb jij nog een goede tip voor een advies of heb je zelf een artikel geschreven? Laat het ons weten en we zullen proberen hierover te schrijven. Of natuurlijk jouw artikel te plaatsen.